การปลูกมะนาวในวงบ่อซีเมนต์
การปลูกมะนาวในวงบ่อซีเมนต์เป็นอีกหนึ่งวิธีที่ได้รับความนิยมอย่างมากในปัจจุบัน โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีข้อจำกัดด้านดินหรือพื้นที่เพาะปลูก วิธีนี้ไม่เพียงช่วยควบคุมสภาพแวดล้อมของต้นมะนาวได้ดีขึ้น แต่ยังสะดวกต่อการดูแลรักษา การให้ปุ๋ย และการควบคุมน้ำ ทำให้ต้นมะนาวเจริญเติบโตได้อย่างมีประสิทธิภาพ อีกทั้งยังสามารถบังคับให้ออกผลนอกฤดูได้ง่ายขึ้น ซึ่งเป็นข้อได้เปรียบทางด้านการตลาดสำหรับเกษตรกรและผู้ปลูกเพื่อบริโภคในครัวเรือน
การปลูกมะนาวในวงบ่อซีเมนต์เหมาะสำหรับเกษตรกรที่มีพื้นที่จำกัด ดินปลูกพืชอื่นๆ ไม่เหมาะสม ผู้ที่สนใจด้านการเกษตร สามารถทำเป็นอาชีพเสริมได้ดี โดยเฉพาะช่วงเดือนกุมภาพันธ์-เมษายน มะนาวจะมีราคาสูงทุกปีประมาณผลละ 5-10 บาท
การปลูกมะนาวในวงบ่อซีเมนต์ สามารถบังคับให้ออกดอกติดผลตามวันเวลาที่เราต้องการได้ 100% ผลผลิตประมาณ 250-1,000 ผลต่อวัน ขึ้นอยู่กับพันธุ์ อายุ ต้นและการปฏิบัติดูแลรักษา ซึ่งมีชั้นตอนและวิธีดำเนินการดังนี้
1. การเตรียมพันธุ์
มะนาวที่ปลูกในวงบ่อซีเมนต์ใช้ได้ทุกพันธุ์ แต่ที่สำคัญต้องเป็นพันธุ์ที่ตลาดต้องการ มีการออกดอก ติดผลง่ายให้ผลดก ผลมีขนาดใหญ่ เปลือกบาง น้ำมาก กลิ่นหอมและทนทานต่อโรคและแมลง พันธุ์ที่ตลาดนิยม ได้แก่ พันธุ์แป้นรำไพ พันธุ์แป้นจริยา พันธุ์แป้นพิจิตร และพันธ์ตาฮิติ เป็นต้น สำหรับพันธุ์แป้นพิจิตรและพันธุ์ตาฮิติเป็นมะนาวที่ทนทานต่อโรคแคงเกอร์ที่ผล ใบและลำต้น ดีกว่าทุกพันธุ์
2. การเตรียมวงบ่อซีเมนต์
ควรใช้วงบ่อซีเมนต์ที่มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 80-100 ชม. สูง 40-60 ชม.ที่ด้านล่างหรือกันบ่อควรมีฝาซีเมนต์วงกลมขนาด 80-100 ชม. รองรับอยู่ด้านล่าง เพื่อป้องกันไม่ให้ รากมะนาวหยั่งลงดินนอกก้นบ่อ เพื่อให้สามารถบังคับออกผลนอกฤดูจะทำง่ายขึ้น
3. การวางวงบ่อซีเมนต์
เพื่อความสะดวกในการปฏิบัติงานควรวางวงบ่อเป็นแถวเป็นแนว ถ้ามีพื้นที่จำกัด ควรวางแถวเดียวระยะ 3×3 เมตร แต่ละคู่ห่างกัน 4 เมตร
4. การเตรียมดินปลูก
ดินที่ใช้ปลูกควรเป็นดินที่มีอัตราส่วนผสมอัตรา 1 : 1 : 1 : 1 ประกอบด้วยดินร่วน 1 ส่วน ขี้เถ้าแกลบดำ 1 ส่วน ปุยคอก 1 ส่วน และกาบมะพร้าวสับ 1 ส่วน ผสมคลุกเคล้าให้เข้ากันดีแล้วตักใส่วงบ่อ กดดินหรือขึ้นเหยียบดิน โดยเฉพาะบริเวณขอบบ่อด้านล่างให้แน่นพูนดินสูงจากปากบ่อ 20-30 ชม. เผื่อดินยุบตัวภายหลัง
5. วิธีการปลูกมะนาว
นำต้นพันธุ์มะนาวจากต้นกิ่งตอน หรือต้นเสียบยอดที่สมบูรณ์แข็งแรงดีมาปลูกตรงกลางวงบ่อ โดยขุดหลุมเล็กน้อย รองก้นหลุมด้วยปุ้ยเคมี สูตร 15-15-15 อัตรา 100-150 กรัมต่อหลุม ใช้มีดกรีดกันถุงพลาสติกสีดำโดยรอบแล้วนำต้นมะนาวไปวางในหลุมกลบดินเล็กน้อย ใช้มีดกรีดถุงพลาสติกที่เหลือออก กลบดินกดดินให้แน่น ใช้ไม้ไผ่ปักหลักกันลมโยกแล้วรดน้ำให้ชุ่ม
การดูแลรักษา
1. การให้น้ำ
ใช้สายยางรดน้ำหรือต่อระบบน้ำแบบมินิสปริงเกอร์รดน้ำมะนาว 1-2 วันต่อครั้ง หรือวันละ 1 ครั้งเฉพาะตอนเช้า
2. การใส่ปุ๋ย
หลังจากปลูกมะนาวได้ 1 เดือน ควรใส่ปุ๋ยเคมีเพื่อเร่งการเจริญเติบโต โดยใช้ปุ๋ย 15-15-15 หรือ 16-16-16 ปุ๋ยผสมยยูเรียเล็กน้อย อัตรา 100-150 กรัม หรือครึ่งกำมือต่อต้น ใส่เดือนละครั้งในระยะบังคับให้อออกดอกควรใส่ปุ๋ยสูตร 12-24-12 หรือใส่ปุ๋ยที่มีตัวกลางสูงอัตรา 100-150 กรัมต่อต้น
3. การคลุมโคนต้น
หลังจากปลูกแล้วควรใช้เศษฟางข้าว หญ้าแห้ง แกลบดิบ กาบมะพร้าว คลุมโคนต้นเพื่อรักษาความชุ่มชื้นในดินและควบคุมวัชพืชในวงบ่อ
4. การตัดแต่งกิ่ง
ถ้าต้นมะนาวสมบูรณ์ดี มะนาวจะแตกกิ่งเล็กๆ จำนวนมาก ควรตัดกิ่งที่ไม่เป็นระเบียบกิ่งที่ซ้อนกัน กิ่งที่อยู่ด้านล่างของตัน รวมทั้งกิ่งกิ่งที่เป็นโรคและแมลงทำลายออก เหลือกิ่งหลักๆ กระจายไปทั่วตันไม่ควรหนักไปทางทิศใดทิศหนึ่ง มากเกินไป เมื่อมะนาวติดผลกิ่งอาจหักหรือต้นโค่นล้มได้
5. การค้ำกิ่ง
มะนาวที่ปลูกในวงบ่อ มีการกระจายรากจำกัด ในพื้นที่ที่มีลมแรงเมื่อมะนาวติดผลดกมากกิ่งอาจหักหรือโค่นล้มได้ ควรป้องกันโดยการใช้ไม้ไผ่ค้ำยันกิ่งและลำต้นมะนาวแบบนั่งร้านสี่เหลี่ยม หรือปักเป็นกระโจมสามเหลี่ยม ให้มะนาวทุกต้น
6. การเพิ่มดินปลูก
หลังการเก็บเกี่ยวผลผลิตและตัดแต่งกิ่งมะนาวแต่ละปี ควรนำดินร่วนผสมปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยคอกอัตราส่วน ดินร่วน 1 ส่วน ปุ๋ยหมัก 1ส่วน ชี้เถ้าแกลบดำ 1 ส่วน หรือดินร่วน 1 ส่วน ปุ๋ยคอก 1 ส่วน ปุ๋ยหมัก 1 ส่วน ผสมปุยเคมี 15-15-15 อัตรา 100-150 กรัม ผสมให้เข้ากันดีแล้ว นำมาใส่เพิ่มในวงบ่อให้เต็มปากบ่อมีลักษณะพูนขึ้นเล็กน้อย
การป้องกันกำจัดโรคและแมลงศัตรู
1. โรคแคงเกอร์
สาเหตุเกิดจากเชื้อแบคทีเรียเข้าทำลายทั้งใบ กิ่งและผลของมะนาว ทำให้เกิดโรคตกสะเก็ดบนใบ กิ่งและผล
ป้องกันกำจัด โดยการใช้พันธุ์ที่มีความต้านทาน เช่น พันธุ์พิจิตร 1 พันธุ์ตาฮิติ ควรตัดแต่งกิ่ง ใบและผลที่เป็นโรคไปเผาทำลาย พ่นสารประกอบทองแดง เช่น คูปราวิทค็อปปิไซด์หรือยาปฏิชีวนะที่ทำลายเชื้อแบคทีเรีย เช่น สเตร็บโตมัยชินซัลเฟต แอกริมัยซิน หรือแคงเกอร์เอ็กซ์
2. โรครากและโคนเน่า
สาเหตุเกิดจากเชื้อราไฟท็อปเทอราหรือเกิดจากการปลูกมะนาวลึกเกินไปหรือเกิดจากน้ำท่วมมากเป็นเวลานาน หรือเกิดจากปุ๋ยคอกปุ๋ยหมักที่สดยังไม่สลายตัวมาเป็นวัสดุในการปลูกมะนาว โดยมะนาวจะแสดงอาการใบเหลืองซีด เหี่ยว ใบร่วงและกิ่งแห้งตาย
ป้องกันกำจัด โดยไม่ควรปลูกมะนาวลึกเกินไป ไม่นำปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมักสกสดที่ยังไม่สลายตัวดีมาเป็นวัสดุปลูก การใช้เชื้อราไตรโครเดอร์มาคลุกดินก่อนการปลูก และใช้สารเมทาแลคซิล ละลายน้ำรดบริเวณโคนต้นที่เป็นโรค
3. โรคยางไหล
สาเหตุเกิดจากเชื้อราหรือการขาดน้ำ ขาดธาตุอาหารบางชนิด โดยมะนาวจะมียางไหลออกมาตามรอยแตกของเปลือก ต้นจะทรุดโทรม กิ่งแห้ง
ป้องกันกำจัด โดยการตัดแต่งกิ่งที่เป็นโรคไปเผาทำลาย บำรุงต้นมะนาวให้สมบูรณ์แข็งแรงอยู่เสมอพ่นสารเคมีป้องกันจำกัดโรค ได้แก่ ค็อปเปอร์อ๊อกชีคลอไรด์
4. หนอนชอนใบ
สาเหตุเกิดจากหนอนของผีเสื้อกลางคืนที่มาวางไข่ที่ใบอ่อนของมะนาว จากไข่ก็จะฟักเป็นตัวหนอนแล้วชอนไซกินน้ำเลี้ยงที่อยู่ระหว่างผิวใบทั้งด้านหน้าและหลังใบ สังเกตเห็นเป็นทางสีขาวคดเคี้ยวไปมา ทำให้ใบมะนาว หงิกงอ แห้ง ใบมะนาวไม่เจริญเติบโต
ป้องกันกำจัด โดยการตัดแต่งยอดอ่อนหรือใบที่มีแมลงทำลายไปเผา การใช้เชื้อราบิวเวอเรีย หรือสารเคมีได้แก่ ไทอะมีโทแซม อะบาร์แม็กติน คาร์โบซัลแฟน
5. หนอนกินใบ (หนอนแก้ว)
สาเหตุเกิดจากหนอนของผีเสื้อกลางวันโดยหนอนจะกัดกินไปอ่อนของมะนาวถ้าระบาดมากใบอ่อนของมะนาวจะถูกกัดกินเว้าแหว่งเหลือแต่ก้านใบ ใบจะหมดทั้งต้นภายใน 2-3 วัน
ป้องกันกำจัด โดยการหมั่นสำรวจดูใบและยอดอ่อนของมะนาวเมื่อพบไข่หรือตัวหนอนควรจับไปทำลายและพ่นสารเคมี ได้แก่ คาร์บาริล อะบาร์แม็กติน คารโบซัลแฟน
6. เพลี้ยไฟ
สาเหตุเกิดจากแมลงขนาดเล็ก ดูดกินน้ำเลี้ยงจากส่วนต่าง ๆ ของลำต้น โดยเฉพาะดอกมะนาวบริเวณขั้วดอก-ผล ทำให้มะนาวไม่ค่อยติดผลหรือทำให้ผลมะนาวมีผิวขรุขระไม่น่ารับประทาน
ป้องกันกำจัด โดยการพ่นเชื้อราบิวเวอเรียหรือสารเคมีได้แก่ คาร์โบซัลแฟน
7. เพลี้ยหอย
การป้องกันกำจัด ตัดแต่งกิ่งมะนาวที่พบเพลี้ยหอยระบาดไปเผาทำลายหรือพ่นสารปิโตรเลียมสเปรย์
การปลูกมะนาวในวงบ่อซีเมนต์ จึงเป็นทางเลือกที่เหมาะสำหรับทั้งมือใหม่และผู้ที่มีประสบการณ์ เพราะช่วยลดข้อจำกัดด้านพื้นที่และเพิ่มความสะดวกในการจัดการดูแล หากมีการวางแผนที่ดี ใส่ใจในเรื่องดิน น้ำ และการบำรุงรักษาอย่างสม่ำเสมอ ก็สามารถให้ผลผลิตที่มีคุณภาพและสร้างรายได้ได้อย่างยั่งยืน ถือเป็นอีกหนึ่งแนวทางเกษตรที่ตอบโจทย์วิถีชีวิตยุคใหม่ได้เป็นอย่างดี
บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ
