การผลิตน้ำหมักชีวภาพ โดยใช้สารเร่ง ซุปเปอร์ พด.2

การผลิตน้ำหมักชีวภาพ

---

น้ำสกัดชีวภาพ หรือ น้ำหมักชีวภาพ หรือ ปุ๋ยอินทรีย์น้ำ เป็นภูมิปัญญาของเกษตรกรนำมาใช้ใน การเพิ่มผลผลิตและป้องกันกำจัดศัตรูพืช เนื่องจากประเทศไทยมีวัตถุดิบหลากหลายจำนวนมากจากการเกษตรทำให้มีวัสดุเหลือทิ้ง เช่น เศษปลาเศษผัก ผลไม้ และอื่น ๆ เกษตรกรได้นำวัสดุเหล่านี้มาผลิตเป็นปุ้ยอินทรีย์น้ำได้ผลเป็นที่น่าพอใจระดับหนึ่ง แต่ยังไม่มีวิธีการผลิตที่ถูกต้องและมีคุณภาพ

กรมพัฒนาที่ดินจึงได้ดำเนินการวิจัยกลุ่มจุลินทรีย์ที่มีคุณสมบัติในการผลิตแอลกอฮอล์ กรดอินทรีย์ เอนไซม์ย่อยสลายโปรตีนและเศษพืช ซึ่งเจริญได้ดี ในอุณหภูมิปกติ เพื่อนำมาผลิตเป็นสารเร่ง พด.2 สำหรับผลิตปุ๋ยอินทรีย์น้ำที่มีคุณภาพดี เพื่อช่วยเร่งการเจริญเติบโตของพืช การแตกตา การออกดอก การติดผลดีและเพิ่มผลผลิต และได้นำสารเร่ง พด.2 ออกส่งเสริมและเผยแพร่สู่เกษตรกร เมื่อวันที่ 23 พฤษภาคม 2545 โดยในสารเร่ง พด.2 จำนวน 1 ซอง (25 กรัม) จะมีปริมาณจุลินทรีย์ดังกล่าวไม่ต่ำกว่า 10’* เซลล์ สามารถผลิตปุ๋ยอินทรีย์น้ำได้ 50 ลิตรซึ่งกรมพัฒนาที่ดินได้ผลิตและจัดหาสารเร่ง พด.2 เผยแพร่ให้กับเกษตรกรมาโดยตลอด

ความหมายของปุ๋ยอินทรีย์น้ำ

ปุ๋ยอินทรีย์น้ำ หมายถึง ปุ๋ยอินทรีย์ในรูปของเหลวซึ่งได้จากการนำวัสดุเหลือใช้จากพืชหรือสัตว์ซึ่งมีลักษณะสดหรือมีความชื้นสูงในลักษณะเป็นของเหลวและอาศัยกิจกรรมของจุลินทรีย์ช่วยย่อยสลายทำให้ได้กรดอินทรีย์ และฮอร์โมนหรือสารเสริมการเจริญเติบโตพืซหลายชนิด สามารถนำไปใช้เป็นประโยชน์ต่อการเกษตร

ความหมายของสารเร่ง พด.2

สารเร่ง พด.2 หมายถึงเชื้อจุลินทรีย์ที่มีคุณสมบัติในการย่อยสลายวัสดุการเกษตร ลักษณะเปียกหรือมีความชื้นสูงเพื่อผลิตปุ๋ยอินทรีย์น้ำ โดยดำเนินกิจกรรมการหมักในสภาพที่ไม่มีออกซิเจนทำให้กระบวนการหมักดำเนินไปอย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ประกอบด้วยจุลินทรีย์ 3 สายพันธุ์ ดังนี้

• ยีสต์ผลิตแอลกอฮอล์ กรดอินทรีย์ และวิตามินบี Saccharomyces sp.
• แบคทีเรียผลิตกรดแลคติค Lactobacillus sp.
• แบคทีเรียย่อยสลายโปรตีน Bacillus sp.

วัสดุที่ใช้ในการผลิตน้ำหมักชีวภาพ

น้ำหมักชีวภาพจากผักและผลไม้ จำนวน 50 ลิตร (ใข้เวลาในการหมัก 7 วัน)

• ผักหรือผลไม้ 40 กิโลกรัม
• กากน้ำตาล 10 กิโลกรัม (หรือน้ำตาลทราย 5 กิโลกรัม)
• น้ำ 10 ลิตร (หรือให้ท่วมวัสดุหมัก)
• สารเร่งซุปเปอร์ พด.2 จำนวน  1   ซอง (25 กรัม)

น้ำหมักชีวภาพจากปลาหรือหอยเชอรี่ จำนวน 50 ลิตร ใช้เวลาในการหมัก (15-20 วัน)

• ปลาหรือหอยเชอรี่ 30 กิโลกรัม
• ผลไม้ 10 กิโลกรัม
• กากน้ำตาล 10 กิโลกรัม (หรือน้ำตาลทราย 5 กิโลกรัม)
• น้ำ 10 ลิตร (หรือให้ท่วมวัสดุหมัก)
• สารเร่งซุปเปอร์ พด.2 ซอง (25 กรัม)

วิธีการผลิตน้ำหมักชีวภาพ

• ทั่นหรือสับวัสดุพืชหรือสัตว์ให้เป็นชิ้นเล็กๆ
• ผสมกากน้ำตาลกับน้ำในถังหมักคนให้ส่วนผสมเข้ากัน
• ใส่สารเร่งซุปเปอร์ พด.2 จำนวน 1 ซอง ในส่วนผสมของกากน้ำตาลกับน้ำ คนให้เข้ากันนาน 5 นาที
• นำเศษพืชหรือสัตว์ใส่ลงไปในถังหมัก และคนส่วนผสมให้เข้ากัน ปิดฝาไม่ต้องสนิทและตั้งไว้ในที่ร่ม
• ในระหว่างหมัก คนหรือกวน 1-2 ครั้งต่อวัน เพื่อระบายก็ซคาร์บอนไดออกไซด์และทำให้ส่วนผสมคลุกเคล้าได้ดียิ่งขึ้น

การผลิตน้ำหมักชีวภาพโดยวิธีการต่อเชื้อ

นำน้ำหมักชีวภาพที่ใช้สารเร่งซุปเปอร์ พด.2 ที่หมักเป็นเวลา 5-7 วัน ซึ่งจะสังเกตเห็นฝ้าสีขาวที่ผิวหน้าวัสดุหมัก จำนวน 2 ลิตร แทนการใช้สารเร่งซุปเปอร์ พด.2 จำนวน 1 ซอง ในการผลิตน้ำหมักชีวภาพ 50 ลิตร และใข้วัสดุหมัก 30-40 กิโลกรัม

คุณสมบัติของน้ำหมักชีวภาพ

• มีฮอร์โมนหรือสารเสริมการเจริญเติบโตหลายชนิด เช่น ออกชิน จิบเบอเรลลิน และไซโตไคนิน
• มีกรดอินทรีย์หลายชนิด เช่น กรดแลคติก กรดอะซิติก กรดอะมิโน และกรดฮิวมิก
• มีวิตามินบี เช่น วิตามินบี 2 (ไรโบฟลาวิน และวิตามินบี 3 (ไนอะซีน)
• มีความเป็นกรดเป็นด่าง (PH) อยู่ระหว่าง 3-4

ประโยชน์ของปุ๋ยอินทรีย์น้ำ

• เร่งการเจริญเติบโตของรากพืช เพิ่มการขยายตัวของใบ และยืดตัวของลำต้น
• ชักนำให้เกิดการงอกของเมล็ด ส่งเสริมการออกดอกและติดผลดีขึ้น
• เป็นสารช่วยขับไล่แมลงศัตรูพืช
• ทำความสะอาดและลดกลิ่นเหม็นในคอกเลี้ยงสัตว์

ข้อเสนอแนะ

•  ต้องปรับปรุงบำรุงดินด้วยอินทรียวัตถุในพื้นที่เพาะปลูกก่อนใช้ปุ๋ยอินทรีย์น้ำ
• ควรกรองปุ๋ยอินทรีย์น้ำแล้วเก็บใส่ภาชนะพร้อมปีดฝาหลังจากหมัก 30 วัน สำหรับกากวัสดุที่เหลือจากการทำปุ๋ยอินทรีย์น้ำให้นำไปใส่ในกองปุ๋ยหมัก เพื่อย่อยสลายก่อนจึงจะนำไปใส่ลงดินได้

ที่มา : จากเอกสารเผยแพร่เรื่องสารเร่งประเภทจุลินทรีย์ พด.1 พด.2 พด.3              กลุ่มวิจัยและพัฒนาอินทรีย์วัตถุเพื่อการเกษตร              สำนักวิจัยและพัฒนาการจัดการที่ดิน              กรมพัฒนาที่ดิน              กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

---

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

• เลี้ยงไก่ไข่อินทรีย์ ประหยัดต้นทุนเพิ่มรายได้
• เทคนิคปลูกมะนาวอินทรีย์ในบ่อซีเมนต์ จัดการง่ายประหยัดต้นทุน

การผลิตปุ๋ยหมัก โดยใช้สารเร่ง ซุปเปอร์ พด.1

การผลิตปุ๋ยหมัก

---

ความหมายของปุ๋ยหมัก

ปุ๋ยหมัก เป็นปุ๋ยอินทรีย์ชนิดหนึ่งเกิดจากการนำซาก หรือเศษเหลือจากพืชมาหมักรวมกันและผ่านกระบวนการย่อยสลายโดยกิจกรรมจุลินทรีย์ จนเปลี่ยนสภาพไปจากเดิมเป็นวัสดุที่มีลักษณะอ่อนนุ่ม เปื่อยยุ่ย ไม่แข็งกระด้าง และมีสีน้ำตาลปนดำ

สารเร่งซุปเปอร์ พด.1 สำหรับผลิตปุ๋ยหมัก

เป็นกลุ่มจุลินทรีย์ที่มีประสิทธิภาพสูงในการย่อยสลายวัสดุเหลือใข้จากการเกษตรที่มีองค์ประกอบของเชลลูโสสและไขมันที่ย่อยสลายยาก เข่น ทะลายปาล์ม ขี้เลื่อย เปลือกถั่วเปลือกเมล็ดกาแฟ เพื่อผลิตปุ๋ยหมักในเวลารวดเร็ว เป็นจุลินทรีย์ที่ทนอุณหภูมิสูง ประกอบด้วยจุลินทรีย์ที่ย่อยสลายเซลลูโลส และจุลินทรีย์ที่ย่อยไขมัน

ส่วนผสมของวัสดุ ในการกองปุ๋ยหมัก 1 ตัน ประกอบด้วย

• เศษพืชแห้ง 1,000  กิโลกรัม
• มูลสัตว์ 200  กิโลกรัม
• ปุ๋ยไนโตรเจน 2  กิโลกรัม
  (หรือน้ำหมักชีวภาพที่ผลิตจากปลา 9 ลิตร)
• สารเร่งซุปเปอร์ พด.1 ซอง (100 กรัม)

วิธีการกองปุ๋ยหมัก

กองปุ๋ยหมัก 1 ตัน มีความกว้าง 2 เมตร ยาว 3 เมตร สูง 1.5 เมตร การกองมี 2 วิธี วัสดุที่มีขนาดเล็ก คลุกเคล้าวัสดุให้เข้ากันแล้วกองเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า วัสดุที่มีชิ้นส่วนยาวให้กองเป็นขั้นๆ 3-4 ชั้น แบ่งส่วนผสมที่จะกองออกเป็น 3-4 ส่วน ตามจำนวนชั้นที่กอง ดังนี้

•  ผสมสารเร่งซุปเปอร์ พด.1 ในน้ำ 20 ลิตร คนนาน 5-10 นาที เพื่อกระตุ้นให้จุลินทรีย์ออกจากสภาพที่เป็นสปอร์และพร้อมที่จะเกิดกิจกรรมการย่อยสลาย
• การกองชั้นแรกนำวัสดุที่แบ่งไว้ส่วนที่หนึ่ง มากองเป็นขั้น มีขนาดกว้าง 2 เมตร ยาว 3 เมตร  สูง 30-40 เชนดิเมตร ย่ำให้พอแน่นและรดน้ำให้ชุ่ม แล้วนำมูลสัตว์โรยที่ผิวหน้าเศษพืช
• โรยปุ๋ยไนโตรเจนทับบนชั้นของมูลสัตว์ หรือรดด้วยน้ำหมักชีวภาพจากปลา แล้วราดสารละลายสารเร่งให้ทั่วโดยแบ่งใส่เป็นชั้นๆ
• หลังจากนั้นนำเศษพืชมากองทับเพื่อทำชั้นต่อไป ปฏิบัติเหมือนการกองชั้นแรก ทำเช่นนี้อีก 2-3 ชั้น ชั้นบนสุดของกองปุ๋ยปิดทับด้วยเศษพืชที่เหลืออยู่ เพื่อป้องกันการสูญเสียความชื้น

การดูแลรักษากองปุ๋ยหมัก

• รดน้ำรักษาความชื้นในกองปุ๋ย ให้กองปุ๋ยชุ่มอยู่เสมอมีความขึ้น 50-60 เปอร์เซ็นต์
• ควรกลับกองปุ๋ยหมัก 7-10 วันต่อครั้ง เพื่อเป็นการระบายอากาศ เพิ่มออกซิเจนและช่วยให้วัสดุคลุกเคล้าเข้ากัน แล้วเก็บรักษากองปุ๋ยหมักที่เสร็จแล้วไว้ในโรงเรือนหลบแดดและฝน

หลักการพิจารณาปุ๋ยหมักที่เสร็จสมบูรณ์แล้ว

• สีของวัสดุเศษพืชมีสีน้ำตาลเข้มจนถึงสีดำ
• ลักษณะของวัสดุเศษพืชมีลักษณะอ่อนนุ่ม ยุ่ย ขาดออกจากกันง่าย
• กลิ่นของวัสดุปุ๋ยหมักที่สมบูรณ์จะไม่มีกลิ่นเหม็น
• อุณหภูมิภายในและภายนอกกองปุ๋ยใกล้เคียงกัน
• สั่งเกตเห็นการเจริญของพืชบนกองปุ๋ยหมัก
• ค่าอัตราส่วนคาร์บอนต่อไนโตรเจนเท่ากับหรือต่ำกว่า 20 : 1

อัตราและวิธีการใช้ปุ๋ยหมัก

ข้าว : ใช้ 2 ตันต่อไร่ หว่านให้ทั่วพื้นที่แล้วไถกลบก่อนปลูกพืช

พืชไร่ : ใช้ 2 ตันต่อไร่ โรยเป็นแถวตามแนวปลูกพืซแล้วคลุกเคล้ากับดิน

พืชผัก : ใช้ 4 ตันต่อไร่ หว่านทั่วแปลงปลูกไถกลบขณะเตรียมดิน

ไม้ผล ไม้ยืนต้น

เตรียมหลุมปลูก   : ใช้ 20 กิโลกรัมต่อหลุม คลุกเคล้าปุ้ยหมักกับดินใส่รองกันหลุม

ต้นพืขที่เจริญแล้ว  : ใช้ 20-50 กิโลกรัมต่อต้น โดยขุดร่องลึก 10 เซนติเมตร ตามแนว

ทรงพุ่มของต้น ใส่ปุ๋ยหมักในร่องและกลบด้วยดินหรือหว่านให้ทั่วภายใต้ทรงพุ่ม

ไม้ตัดดอก : ใส่ปุ๋ยหมัก 2 ตันต่อไร่

ไม้ดอกยืนต้น : ใช้ 5-10 กิโลกรัมต่อหลุม

ประโยชน์ของปุ๋ยหมัก

• ปรับปรุงคุณสมบัติทางกายภาพดิน ให้ดินร่วนซุย การระบายอากาศ และการอุ้มน้ำของดินดีขึ้น
• เป็นแหล่งธาตุอาหารพืช ทั้งธาตุอาหารหลัก ธาตุอาหารรอง และจุลธาตุ
• ดูดยึดและเป็นแหล่งเก็บธาตุอาหารในดินไม่ให้ถูกชะล้างสูญเสียไปได้ง่าย และปลดปล่อยออกมาให้พืชใช้ประโยชน์ทีละน้อยตามฤดูปลูก
• เพิ่มความต้านทานต่อการเปลี่ยนแปลงความเป็นกรดเป็นด่างของดิน
• เพิ่มแหล่งอาหารของจุลินทรีย์ดิน

ที่มา : กรมพัฒนาที่ดิน 2003/61 ถนนพหลโยธิน แขวงลาดยาว เขตจตุจักร กรุงเทพฯ 10900 Call Center 1760 02-941-2227 , www.ldd.go.th

---

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

• เลี้ยงไก่ไข่อินทรีย์ ประหยัดต้นทุนเพิ่มรายได้
• แนวทางการเลี้ยงโคเนื้อ เพื่อผลิตลูกจำหน่าย

สูตรอาหารไก่ลดต้นทุน ด้วยหยวกกล้วยหมัก

สูตรอาหารไก่ลดต้นทุน

---

อาหารไก่ นั้นเป็นองค์ประกอบที่สำคัญที่สุด ที่จะทำให้การเลี้ยงไก่นั้นมีกำไรหรือขาดทุน เนื่องจากต้นทุนการเลี้ยงแต่ละครั้ง ประมาณ 60-70 เปอร์เซ็นต์ ของการเลี้ยงนั้นจะเป็น ต้นทุนทั้งหมดเป็นค่าอาหาร ไก่นั้นนอกจากจะต้องการอาหาร เพื่อการเจริญเติบโตแล้ว การที่ผู้เลี้ยงจะลดต้นทุนการเลี้ยง ในส่วนของค่าอาหารลงนั้น สามารถทำได้โดยการ ประกอบสูตรอาหารที่มีราคาถูก และมีคุณภาพดี เลือกใช้วัตถุดิบอาหารสัตว์ ที่มีราคาถูกตามฤดูกาลและให้อาหารแก่ไก่กิน อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ้งก็มีด้วยกันหลากหลายสูตร โดย คุณบุญล้อม เต้าแก้ว เกษตรกรคลื่นลูกใหม่ได้ แนะนำสูตรการทำอาหารไก่ประหยัดต้นทุน โดยมีวิธีการทำ ดังนี้

ส่วนผสม

1. หยวกกล้วย 20 กิโลกรัม
2. กากน้ำตาล 1 กิโลกรัม
3. เกลือเม็ด ครึ่ง กิโลกรัม

ประโยชน์

สูตรอาหารไก่ ประหยัดต้นทุนจะช่วยให้ไก่แข็งแรง มีภูมิต้านทานดี ลดกลิ่นเหม็น ช่วยให้ไข่ดก ไข่ไก่สีสวย ไข่แดงสดใส กลม ไม่แตก

เพิ่มเติมสูตรอื่น…

สูตรอาหารไก่ไข่ ( นางกำไร  ระวังโค )

ส่วนผสม

1. รำละเอียด  30  กก.
2. ปลายข้าว   1   กก.
3. น้ำตาลทรายแดง หรือ กากน้ำตาล 1 กก.
4. เกลือแกง   2  ช้อนโต๊ะ
5. ขี้วัวแห้ง   4 กก.
6. ดินนาบด   2  กก.
7. ต้นกล้วยสับ 30  กก.

วิธีการทำ

      นำส่วนผสมทั้งหมดตามสัดส่วนมาผสมคลุกเคล้าให้เข้ากัน นำไปให้ไก่กินได้เลยหรือบรรจุในถัง ปิดฝาให้สนิท  หรือ  ใส่ถุงพลาสติกมัดปากให้สนิท  หมักไว้จำนวน 5 วันจะมีตัวหนอน (มีหนอนจะดีมาก)

 การนำไปใช้

• กรณีไก่พร้อมจะไข่ นำมาผสมกับอาหารไก่สำเร็จรูปในอัตราส่วน 1:3 (อาหารที่ทำเอง 1 ส่วน ต่อ อาหารสำเร็จรูป 3 ส่วน)
• กรณีไก่สาว ผสมกับอาหารไก่ 50:50 และลดปริมาณอาหารสำเร็จรูปลงเรื่อย ๆ

 สารอาหารที่ได้รับ

• โปรตีน  15.3 %
• ธาตุเหล็กในดินนา

สูตรอาหารไก่ลดต้นทุน (โดย คุณมนตรี นักระนาด )

ส่วนผสม

1. หยวกกล้วยอ่อน 1/2 กิโลกรัม
2. รำละเอียด 2 กำมือ
3. ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ 1 กำมือ
4. จุลินทรีย์สังเคราะห์แสง 4 ช้อนโต๊ะ
5. วิตามินสำหรับเลี้ยงไก่ 2 ช้อนโต๊ะ

วิธีการทำ

1. ขั้นตอนแรกทำการนำหยวกกล้วยอ่อนมาซอยบางๆ แล้วใส่ถังผสมไว้
2. จากนั้นนำวิตามินมาเทผสมลงไป แล้วขยำคลุกเคล้าให้หยวกกล้วยและวิตามินเข้าด้วยกัน
3. นำรำละเอียดใส่ลงไป แล้วคลุกเคล้าส่วนผสมเข้าด้วยกั
4. ตามด้วยข้าวโพดเลี้ยงสัตว์อีกชั้นหนึ่ง เทตามลงไปเลย
5. ขั้นสุดท้าย เทจุลินทรีย์สังเคราะห์แสง ใส่ตามลงไป (จุลินทรีย์สังเคราะห์แสงช่วยให้สัตว์เจริญเติบโตได้ดีเช่นกันค่ะ) เมื่อส่วนผสมใส่ครบเรียบร้อยให้ทำการคลุกเคล้าผสมส่วนผสมที่ใส่ลงไปทั้งหมดให้เข้าเนื้อ
6. เมื่อคลุกเคล้าเรียบร้อยแล้ว สามารถนำไปเทให้ไก่ได้เลย อาหารไก่สูตรพิเศษนี้จะมีกลิ่นหอมไม่เหม็น ไก่รับประทานง่าย

การให้อาหารไก่

ให้อาหารไก่ 1 ครั้ง/วัน ห้ามลืมเด็ดขาดถ้าลืมไก่จะไข่ลดลงอย่าเห็นได้ชัด ส่วนมูลไก่ให้เก็บทุกเช้าก่อนให้อาหารแล้วใส่ถุงปุ๋ยไว้ สามารถนำมาผสมจุลินทรีย์สังเคราะห์แสงใช้รดน้ำต้นไม้พืชผักจะงามด้วย

---

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

• เลี้ยงไก่ไข่อินทรีย์ ประหยัดต้นทุนเพิ่มรายได้
• แนวทางการเลี้ยงโคเนื้อ เพื่อผลิตลูกจำหน่าย

การเลี้ยงหมูหลุมแบบธรรมชาติ

หมูหลุมคืออะไร ต่างจากการเลี้ยงหมูปกติอย่างไร? บทความนี้เราจะมาเผย การเลี้ยงหมูหลุมแบบธรรมชาติ ที่ไม่มีใครเคยรู้มาก่อน ว่าทำไมแต่ละแห่งบอกว่า จัดการง่าย ไม่เหม็น ทำอย่างไร ต้องขุดหลุม หรือมีคอก ฯลฯ อ่านบทความนี้จบ ไปหาหมูมาเลี้ยงได้เลย เป็นรายได้เสริมได้เลย รวยแน่นอนครับ..

อาชีพหลัก ของประชากรในประเทศไทยคือการทำเกษตรกรรมและลี้ยงสัตว์ การเลี้ยงหมู ก็เป็นอาชีพหนึ่งที่เกษตรกรนิยมทำกันมาก ปัจจุบันการเลี้ยงหมู มีต้นทุนสูง และยังส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม มูลของหมูส่งกลิ่นเหม็นรบกวนก่อนข้างมาก จากการเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารเกษตรกรรมธรรมชาติของประเทศเกาหลี ทำให้เกษตรกร ไทยมีทางเลือกในการเลี้ยงหมู โดยมีต้นทุนต่ำ และไม่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม อีกทั้งยังใช้ประโยชน์จากมูลของหมูได้อีก ทำให้เกษตรกรมีรายได้เพิ่มขึ้นจากเดิม เนื่องจาก ต้นทุนในการเลี้ยงต่ำ เพราะใช้วัตถุดิบในท้องถิ่น พืชผักหลายชนิดที่หาได้ในท้องถิ่น เป็นการลดค่ขนส่ง ทางเลือกดังกล่าวคือ การเลี้ยงหมูหลุมแบบธรรมชาติ

การสร้างโรงเรือน (คอกหมูหลุม)

1) พื้นที่ใช้ในการสร้างโรงเรือน ควรเป็นที่สูง น้ำท่วมไม่ถึง สร้างโรงเรือนตามแนวทิศตะวันออก และทิศตะวันตก วัสดุที่ใช้ในการก่อสร้าง ควรเป็นวัสดุที่หาได้ในท้องถิ่น เช่น โครงหลังคาทำด้วยไม้ไผ่ หลังคามุงด้วยหญ้าคา หรือหญ้าแฝก ใบจาก

2) พื้นที่สร้างคอกคำนวณจาก หมู 1 ตัว ต่อพื้นที่ 1.2 ตร.ม

• คอกขนาด 2 x 3 เมตร เลี้ยงหมูได้ 5 ตัว
• คอกขนาด 3 x 4 เมตร เลี้ยงหมูได้ 10 ตัว

3) ขุดหลุมลึก 70 – 90 ชม. ก่อกำแพงล้อมรอบภายในทั้ง 4 ด้าน ด้วยอิฐหรือไม้ไผ่ เพื่อป้องกันดินพังลงหลุม

4) ใส่วัสดุรองพื้นคอกลงในหลุม ประกอบด้วย

• แกลบหรือขี้เลื่อย 100 ส่วน
• ดินส่วนที่ขุดออกหรือปุยคอก (ขี้วัวแห้ง) 10 ส่วน
• เกลือ 0.3 – 0.5 ส่วน
• รำละเอียด 1 ส่วน
• น้ำหมักชีวภาพ หรือ พ.ด.2

แบ่งความลึกของบ่อเป็น 3 ชั้น แต่ละชั้นมีความลึกประมาณ 25 – 30 เซนติเมตร โดยแต่ละชั้นมีขั้นตอน ดังนี้

•  ใส่แกลบหรือขี้เลื่อยลงให้มีความสูงประมาณ 25 – 30 ชม.
• ใส่ดินที่ขุดออกหรือปุ๋ยคอกตามสัดส่วนที่กำหนดแล้ว โรยด้วยรำละเอียดและเกลือ
• รดด้วยน้ำหมักชีวภาพ หรือ พ.ด.2 ขึ้นพอหมาดๆเมื่อทำครบ 3 ชั้นแล้ว ให้ใช้แกลบหรือขี้เลื่อยโรยปิดหน้าหนาประมาณ 1 ฝ่ามือ ทิ้งไว้ประมาณ 7 วัน จึงนำหมูเข้าเลี้ยง

พันธุ์หมู

ควรใช้หมูลูกผสม 3 สายเลือด จะโตเร็วหรือหมูพันธุ์พื้นเมืองก็ได้แต่อาจโตช้ากว่าเล็กน้อย โดยเริ่มนำเข้าเลี้ยงเมื่อหมูมีอายุ 1 เดือนครึ่ง (6 สัปดาห์) น้ำหนัก 15 – 20 กก.

การจัดการเลี้ยงดูหมูหลุม

• หลังจากนำหมูเข้าเลี้ยงในช่วงเดือนแรก ให้ใช้อาหารเม็ดของหมูอ่อนหลังจากนั้นเปลี่ยนเป็นรำ ปลายข้าวและผสมพืชหมัก เศษผัก หรือผักต่างๆ ที่มีในท้องถิ่น เช่น หยวกกล้วยหมัก ใบปอสา ผักโขม ผักบุ้ง เป็นต้น
• ควรมีน้ำหมักสมุนไพรหรือน้ำหมักผลไม้ อัตรา 2 ช้อนต่อน้ำ 10 ลิตร ให้กินตลอดเวลา
• ใช้น้ำหมักชีวภาพ หรือ อี.เอ็ม. รดพื้นคอกสัปดาห์ละ 1 ครั้ง เพื่อลดกลิ่น
• หากแกลบหรือขี้เลื่อยภายในหลุมยุบ ก็ให้นำแกลบใหม่เติมเข้าไปจนเสมอปากหลุม

การให้อาหาร

ช่วงหมูเล็ก (หลังจากหย่านมจนถึงน้ำหนัก 30 กก.) ใช้อาหารเม็ดของหมูอ่อน หรืออาจจะผสมอาหารหมูเล็กประกอบด้วยรำอ่อน ปลายข้าว กากถั่วเหลืองและปลาปน หรือใช้น้ำปลาหมักหรือน้ำหอยเชอรี่หมักแทนปลาป่นโดยผสมกับอาหารข้นให้หมูกินเมื่อน้ำหนักมากกว่า 30 กก. ให้รำปลายข้าว ผสมกับพืชหมัก จะทำให้หมูเจริญเติบโตได้ดี

การทำอาหารหมักสำหรับหมูหลุม

วัสดุอุปกรณ์

• ถังหรือถุงดำสำหรับใส่อาหารหมัก
• ผลไม้หรือพืชผักสีเขียวทุกชนิด
• น้ำตาลทรายแดง
• เกลือเม็ด
• พลาสติกหรือถุงอาหารสัตว์เก่า

อัตราส่วนการใช้

เศษผลไม้หรือพืชผักสีเขียว 100 กิโลกรัม ต่อน้ำตาลทรายแดงหรือกากน้ำตาล 4 กิโลกรัม ต่อเกลือเม็ด 1 กิโลกรัม

ขั้นตอนและวิธีการทำ

หั่นผลไม้หรือเศษพืชผักออกเป็นชิ้นเล็ก ๆ ขนาด2-4 เซนติเมตร นำผลไม้หรือเศษพืชที่หั่นเรียบร้อยใส่ในถังหรือถุงดำแล้ว ใช้มือกดหรือใช้เท้าเหยียบให้แน่นและเรียบ โรยน้ำตาลทรายแดงหรือกากน้ำตาลให้ทั่วและโรยเกลือเม็ดทับหน้าให้ทั่ว ปิดปากถังด้วยพลาสติกหรือถุงอาหารสัตว์เก่า และปิดด้วยฝาถังอีกครั้ง หมักทิ้งไว้ 8-12 วัน หากจำเป็นเร่งด่วนหมัก 4-5 วัน ก็สามารถนำไปใช้ได้

หมายเหตุ ถ้าหมักอาหารจำนวน 100 กิโลกรัม และสามารถแบ่งการหมักออกเป็น 4 ชั้น ๆ ละ 25 กิโลกรัม โดยใช้อัตราส่วน ขั้นตอน และวิธีการทำดังที่กล่าวข้างต้น จะทำให้การหมักอาหารมีคุณภาพดียิ่งขึ้น

ข้อบ่งใช้ ใช้ตามอัตราส่วนที่ต้องการ เช่น อาหารหมัก80 กิโลกรัม ต่ออาหารสำเร็จ 20 กิโลกรัม หรือ อาหารหมัก70 กิโลกรัม ต่ออาหารสำเร็จ 30 กิโลกรัม เป็นต้น

อาหารสุกร (เพิ่มเติม)

• อาหารสุกรธรรมชาติที่ชาวบ้านเลี้ยงในอดีต ใช้วิธีหั่นหยวกกล้วย เก็บผักหญ้าเศษอาหาร
• จากการศึกษาการเลี้ยงสุกรของเกษตรกรจีน เขาจะใช้เศษพืชผัก ยอดมันสำปะหลังสับเป็นชิ้นเล็กๆ คลุกน้ำตาลทราย หรือกากน้ำตาล หมักในถุงดำขนาดใหญ่ อัตราหมัก 100 : 4 ทิ้งไว้ 4 – 5 วัน ก็นำไปเลี้ยงสุกร โดยผสมปลายข้าว รำอ่อน ก็จะช่วยลดต้นทุน โดยไม่ใช้อาหารสำเร็จรูปเลย
• ผลการวิจัยของ ดร.สุริยา สานรักกิจ แห่งฝ่ายเทคโนโลยีชีวภาพ สำนักวิจัยพบว่า เศยผักมี ปลอดสายพิษ 100 กก. หมักน้ำตาลทราบ หรือกากน้ำตาล 4 กก. และผสมเกลือ 1 กก. หมักในถุงดำไล่อากาสออก มัดปากถุงทิ้งไว้ 7 วัน จะได้ผักที่มีคุณภาพดี
• อาจารย์ โช ฮาน คิว เจ้าตำราบอกว่า อาหารสุกรประมาณ 1 ใน 3 หรือประมาณ 30 % ควรเป็นพืชสีเขียว ดิน IM0 สามารถนำมาคลุกกับรำ และปลายข้าวนำไปผสมอาหารจากตลาดได้ครึ่งต่อครึ่ง อาจหมักกับหยวกกล้วย ที่สับเป็นชิ้นเล็กๆได้
• การใช้สมุนไพรพื้นบ้าน ตากแห้งบดเป็นผงรวมกัน เช่น ฟ้าทะลายโจร ขมิ้น ไพล ฝรั่งขึ้นก ลูกใต้ใบ ใช้ผักบด 1 กก. ผสมอาหารแห้งทุก 100 กก.

สอบถามรายละเอียดได้ที่
กองงานพระราชดำริและกิจกรรมพิเศษ กรมปศุสัตว์โทร. 0 2653 4444 ต่อ 3373 โทรสาร 0 2653 4930 E-mail : drasa3@dld.go.th www.royal.did.go.th

---

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

• เลี้ยงไก่ไข่อินทรีย์ ประหยัดต้นทุนเพิ่มรายได้
• แนวทางการเลี้ยงโคเนื้อ เพื่อผลิตลูกจำหน่าย